Chuyện “Ông Tấc” Lai Châu

                               

 Công Thế

…Vừa lướt Phây thấy nàng kiều diễm vào loại khó già, khó xấu bậc nhất Trung kỳ, nhà thơ Lê khánh Mai. Thì mới hay “Ông Tấc” đang cầm quân đi hóng gió tại Nhà sáng tác Nha Trang. Cứ theo cái sự giới thiệu của nàng kiều diễm ấy thì chuyến này ông Tấc tuyển luyện đội quân tham dự trại toàn những “lực sĩ trẻ, vâm”. Chắc đấy là một cú huých mạnh mẽ về sự đổi mới của người cầm quân trên mặt trận VH-NT tỉnh Lai Châu. Kể như vậy cũng xứng với danh của thủ lĩnh cầm quân trên đỉnh Pu Sam Cáp huyền bí mù sương.

Bác Tô đến thăm nhà

Mã A Lềnh - 

Một ngày đầu tháng 10 năm 2004 Chủ tịch Hội Nguyễn Ngọc Dương và Tổng biên tập tạp chí văn nghệ Lào Cai rủ tôi đi Sa Pa. Hóa ra là đoàn nhà văn Hội liên hiệp Văn học nghệ thuật lên Sa Pa, có cả vợ chồng Bác Tô Hoài. Thăm hỏi rồi chụp ảnh với nhau xong, chúng tôi về. Chiều hôm sau, xe đỗ sịch trước cửa.

 Bác Tô Hoài lừng lững bước từ từ vào. Theo sau là bác gái. Vợ chồng tôi giữ hai bác ở lại ăn cơm, nhưng bác gái tranh thủ đi thăm cháu nuôi, là Sùng Thị Mai, hồi Bác lên Sà Phìn, nơi có dinh thự của Vương Chính Đức – Vương Chí Sình, bố mẹ cháu Mai được Bác Tô Hoài nhận làm con nuôi. Tôi tiếp Bác trong thư phòng. Con trai tôi, Mã Anh Lâm có chụp được vài bức ảnh hai anh em đàm đạo văn chương rồi cười hết cỡ. Mọi khi Bác chỉ cười mủm mỉm nhưng lần này thì Bác cười thật thoải mái làm tôi vui. Đã có lần tôi đến thăm nhà Bác ở Hà Nội, buổi tối nên không nhớ phố nào. Bác cũng tiếp tôi trong thư phòng. Cô con gái pha trà rồi lui xuống tầng. Trong câu chuyện, Bác nói có hai cuộc sống, Hà Nội và miền núi với người dân tộc thiểu số thật thà, chân chất. Tôi hỏi Bác có nhiều tình nghĩa với Lào Cai không?

Thông báo chuẩn bị làm bố chồng

Thông báo chuẩn bị làm bố chồng. (21 ảnh)

Thông báo chuẩn bị làm bố chồng.

Xin trân trọng tuyên bố với bạn bè gần xa là mình chuẩn bị làm bố chồng. Và hân hạnh được đón tiếp. Vậy là tháng sau mình lên chức bố chồng. Ko biết cái chức này có khó không đây? 30 năm làm bố đẻ cũng thấy ngấm cuộc đời . Chắc chắn làm bố chồng sẽ khó hơn nhiều là phải ngay cẩn hơn, đi đững cũng đĩnh đạc hơn , mình sẽ cố.

Nhạc sỹ Nguyễn Trọng Tạo như “nhá” phải những hạt sạn

Vũ Thanh Nhàn

 
Nguyễn Trọng Tạo (sinh 1947) là nhà thơ, nhạc sĩ, nhà báo, họa sĩ vẽ bìa sách... Ông là một nghệ sỹ đa tài, với số lượng sáng tác vào loại “Khủng”, sự nghiệp sáng tạo của ông là mơ ước của nhiều người cầm bút – Ông là tác giả của những bài hát nổi tiếng: Làng Quan Họ quê tôi, Khúc hát sông quê, Đôi mắt đò ngang…là “vàng 10” trong các ấn phẩm: Ca khúc Nguyễn Trọng Tạo, 1996; Tình khúc bốn mùa, 1996 và Khúc hát sông quê, 2006. Ông là tác giả của những tập thơ, trường ca như: Đồng dao cho người lớn, Nương Thân, Thế giới không còn trăng, Con đường của những vì sao (Trường ca Đồng Lộc)… còn là tác giả Biểu tượng Ngày thơ Việt Nam, Cờ thơ và hàng trăm bìa sách đẹp...

“ Thắp nhang Thành Cổ” - Lời cầu siêu tháng bảy

              

         

Nhạc sĩ Phùng Chiến

     

      Công Thế                                                                               Sáng ấy, thứ bảy, tháng bẩy tôi vừa viết xong bài bút ký về những ký ức về một thời chưa xa “Trở lại cung đường máu- lửa”. Đang phấn khích, không thể trì hoãn sự hứng khởi, tôi quyết tự thưởng bằng chầu cà phê xịn như cách để tiếp dưỡng nguồn lửa. Nhưng sao cà phê một mình được? Nhấc máy bấm số bất định trong danh sách bạn bè, té ra vào đúng máy nhạc sĩ Phùng Chiến. Chả hiểu có sự trùng lặp, linh nghiệm nào hay không mà phía bên kia đầu dây nhạc sĩ nói giọng đầy xúc động “ Chú đến anh ngay, rượu anh đã chuẩn bị, trà đã sẵn, anh vừa xong một ca khúc, có thể nói tương đối hoàn thiện…” Rồi giọng ông nghe như nghèn nghẹn ở câu “Thắp nhang Thành Cổ …tháng bẩy”. Tôi vẩn vơ

Lê Lựu - sự thật và giai thoại (3)

Kỳ III -EM NHƯỜNG THỦ TRƯỞNG Nhà thơ Bùi Hoàng Tám

Trước đây, Lê Lựu rất mê cờ tướng. Tôi đã chơi với anh vài ván và anh thuộc hàng kha khá. Hồi mới đến VNQĐ, tôi thường thấy anh chơi cờ với một ông già người đầm đậm. Hai người cứ ngồi vào bàn là ỏm tỏi. Ông già đánh cờ với anh thật là một người kỳ quái vì bệnh... hoãn.

Có lần tôi thấy ông nhỏm cả người dậy, hai tay đè chặt quân cờ đòi đi lại. Rồi họ cãi nhau như hai cậu bé chơi bi. Và phần thắng bao giờ cũng thuộc về ông già kia bởi cuối cùng, Lê Lựu đành rút lui bằng câu rất gượng: Em nhường thủ trưởng.

Lê Lựu - giai thoại và sự thật (kì 2)

Bùi Hoàng Tám

Thứ hai ngày 20 tháng 5 năm 2013 4:55 AM

Kỳ 2 – NHÀ VĂN LÊ LỰU ĐẤY. GIÀU CÓ LẮM!

Ngày ấy, trong “hội đồng cờ bạc quốc gia” do Lê Lựu làm “chủ tịch” quanh đi quẩn lại chỉ có 5 người, Lê Lựu, tôi, chú Kiểm lái xe và hai bác là nhà văn nổi tiếng đồng thời cũng là quan chức nên không tiện nêu tên. Chú Kiểm phần vì em út, lại rất kị dơ với tôi nên thường chỉ ngồi chầu rìa, là “nhân vật phụ”.

Điều lạ là trong 4 người thì chỉ có mỗi tôi viết báo, làm thơ, các bác còn lại đều viết văn xuôi. Hình như đám viết văn xuôi thường đam mê cờ bạc còn đám làm thơ thì lại khoái rượu chè mà đỉnh cao là cụ đốt (Đôtôiépxki), cụ Lép (Lép Tônxtôi) hay Lý Bạch Tản Đà…

Ông già “Xóm Rùa”- Người miệt mài leo núi

Nhà thơ Trần Hùng bên Chủ tịch nước

               

        Công Thế

Ngày áp tết âm lịch tôi tìm đến “ Xóm Rùa” theo cách gọi của nhà thơ Trần Hùng về con phố Quy Hóa - Thành phố Lào Cai nơi ông trú ngụ. Lúc đến thấy ông nhoài người ôm ghì lấy cái bàn cũ kỹ đang hý hoáy viết. Không dám làm kinh động hồn vía nàng thơ đang quẩn quanh nơi ông, tôi đứng lặng bên cửa.  Lát sau thấy nhà thơ đưa bản thảo lên đọc oang oang với niềm say mê đầy vẻ

Hai lần bạc tóc

Chu Lai - 

Ở đời có những kỷ niệm ngọt ngào, có những kỷ niệm cay đắng, có những kỷ niệm vừa ngọt vừa đắng và có cả những kỷ niệm bão tố, bạc tóc bạc đầu.

Những năm đầu thập kỷ sáu mươi của thiên niên kỷ trước,

Tản mạn Nguyễn Bình Phương

Phùng Văn Khai

---

Tôi biết Nguyễn Bình Phương từ lâu và đọc tác phẩm của anh cũng từ lâu. Nhiều người bảo Bình Phương viết lạ, viết mới, viết khó hiểu, bí hiểm, hậu hiện đại... Không, văn Bình Phương viết đương đại và giản dị. Văn anh là văn con nhà lao động mà lại lao động rẻo cao nên từng nhát cuốc đường cày phải tính toán chi li cẩn thận cho bớt giọt mồ hôi vơi giọt máu.

Nhớ Kim Lân

Không nhớ gặp cụ khi nào, hình như ba bốn chục năm về trước. Có lẽ không lâu  đến thế. Việc thấy cụ trên phim và gặp cụ ngoài đời làm mình lẫn lộn chẳng còn nhớ đích xác gặp cụ năm nào, ở đâu.  Chỉ nhớ năm 1988 mình dự trại viết Suối Hoa ở Hà Bắc thì cụ đã mày tao với mình, thân thiết gần gũi lắm rồi. Mình ít khi gặp cụ, một năm đôi ba lần chứ không hơn. Riêng hai tháng ở trại viết Suối Hoa hầu như tuần nào cũng gặp cụ.

Thợ cày không trâu

Nhà thơ Trần Đăng Khoa:  2-9- 2012

Phải hẹn rất nhiều lần, tôi mới gặp được nhà thơ Trần Đăng Khoa. Đã nhiều năm nay, khi được trao nhiều trọng trách quan trọng của một người làm quản lý tại Đài Tiếng nói Việt Nam, “lão” luôn đi sớm về muộn, bận rộn với trăm công ngàn việc lớn nhỏ khiến thời gian dành cho những việc trà dư tửu hậu, những câu chuyện tầm phào với văn chương, la cà đó đây cùng bạn hữu dường như là một điều xa xỉ.

Lão Mìn ngọa thơ

Công Thế

          Đi nghe thơ, đứng nghe thơ, ngồi nghe thơ thì đó là chuyện bình thường ta vẫn gặp. Còn nghe nhiều quá đến Say lơ ngơ thơ, phải nằm để thưởng thơ thì chỉ thấy ở Lão Mìn ( nhà thơ Pờ Sảo Mìn)

Lão Mìn bi nghi mắc nghiện

                               Pờ Sảo Mín dự trại bồi dưỡng viết văn,

bị ngờ mới cai nghiện về! 

      

                                                                                                                                                                            Thuần Nguyên
 Lão Mìn : Ảnh Công Thế



Vừa qua Trung tâm bồi dưỡng viết văn Nguyễn Du (Hội nhà văn) tổ chức lớp lí luận phê bình văn học tập hợp các cây bút làm lí luận phê bình và một số tác giả từ Bắc chí Nam; từ miền xuôi tới miền ngược về hội tụ tại số 9 - Nguyễn Đình Chiểu. Nhà thơ dân tộc Pa Dí Pờ Sảo Mìn (sinh 1943, tác giả "Cây hai ngàn lá") cũng được mời. Thế là xuống núi đi học. 

 

Pờ Sảo Mín quen nhà văn Nguyên An từ lâu,

nay lại biết ông làm phó giám đốc thường trực Trung tâm, nên nhân dịp xuống núi thì tìm đến, vừa là bạn văn thăm nhau, vừa hỏi xem tình hình lớp học. Lạc

Cao nguyên trắng - Văn và người

               Đoàn Hữu Nam

Nhân đọc tập bút ký Cao nguyên trắng của nhà văn Mã A Lềnh

Đọc tập bút ký Cao nguyên trắng của nhà văn Mã A Lềnh tôi chợt nhớ tới chuyện cố Chàng Nù Giáo của dân tộc Mông. Trong truyện cổ có một chàng trai tên Nù Giáo thông minh, điềm đạm. Chàng dẫn mẹ đi tìm bố, hai mẹ con gặp sông sâu sóng cả, bà mẹ hoang mang lo lắng song chàng trai vẫn điềm tĩnh tìm một cây nứa dóng dài, óng chặt xuống, khoét rỗng một dóng làm một cái điếu ục to tướng, tra thuốc xòe lửa rít ba điếu đến lõm má,

Mảnh đất lắm người nhiều ma và số phận những cái tên

           Tôi biết Nhà văn Nguyễn Khắc Trường cũng chỉ cách đây ít năm. Khi ấy Hội VH-NT Lào Cai có thỉnh một số Nhà văn trung ương về nói chuyện trong lớp tập huấn kỹ năng sáng tác VH. Nghĩa là giao lưu nói chuyện văn chương về kinh nghiệm sáng tác của các nhà văn nhớn. Đợt ấy ngoài Nguyễn Khắc Trường còn có Nhà vănTrung Trung Đỉnh, Cao Duy Sơn, Văn Giá, tiến sĩ triết học nhà thơ Nguyễn Linh Khiếu, và vài vị nữa...

           Tôi ấn tượng nhất về cái cách ăn nói của ông Nhà văn " Mảnh đất lắm người nhiều ma" Thủng thẳng, dí dỏm, tếu táo, văn ngữ nhà quê nhưng cái triết lý sâu sa làm người nghe cứ như bị ma mị ẩn khuất đâu đó cố vỏng tai nghe. Rồi cùng vỗ đùi đen đét mà cười khoái chí. Hôm nay bỗng gặp cái bài này viết về ông của Tạ Duy Anh trên Phong Điệp tải về đây cùng xem...

                                                                           C.T 

  Nhà văn Nguyễn Khắc Trường.

 Từ khi còn chưa bén mảng đến cửa văn đàn,

THỔ PHỈ ĐOÀN HỮU NAM

Văn Công Hùng

Mình quen Đoàn Hữu Nam theo kiểu Văn kỳ thanh bất kiến kỳ hình, thi thoảng đi họp thấy một gã hầm hố như... thổ phỉ nhưng ngại chả hỏi. Cho đến một hôm, hình như là anh Tùng Điển, tự nhiên giới thiệu: Thằng này là Đoàn Hữu Nam ở Lào Cai đấy. Thế là bắt tay, rồi mình ngồi sau lặng lẽ ngắm y, chụp trộm cái ảnh cho bộ sưu tập ảnh nhà văn của mình. Mình ngại đến mức sau đó có một cuộc  lủi thủi lên Sa Pa nhưng mình cũng chả gọi...

Nhưng văn y thì mình đọc, và vì đọc nên mới nhớ tên chứ.

Ngược miền núi nhọn Mường Khương

                                                                                                                 Bài ảnh của Công Thế:

            Tết độc lập năm nay mình đang chưa biết đi đâu chơi thì trong cuộc rượu sáng 2/9 do nhà báo Lê Minh chiêu đãi. Hoạ sĩ Đỗ Chung nhã ý mời vào Mường Khương , với hai lý do: một là lên núi ngắm cảnh, hai là vào thăm Nhà thơ "Cây hai ngàn lá" Vậy là OK ngay. Vào Mường Khương chưa đến Nhà thơ Pờ Sảo Mìn( chúng tôi gọi là Phở Sào Mềm)  thì là chuyến đi coi như hỏng hẳn không còn thi vị gì cả. cũng giống như các bạn văn, thơ Hà Nội lên hoặc TP Hồ Chí Minh ra chưa đến Pờ Sảo Mìn Thì coi như chưa đến Lào Cai. Nhà thơ "Cây hai ngàn lá " tác phẩm đã được Nhạc sĩ Trần Long Ẩn phổ nhạc bài hát đã làm giật mình bao người khi tiếng nói của núi rừng cất lên.

            Ông, dáng người vẫn nhỏ thó như xưa vẫn nhanh nhẹn hoạt bát, cái dáng của "Lão Mìn đào củ mài" trên núi không mấy thay đổi, chỉ có nếp nhăn trên gò má và vầng trán thì dường như nhiều hơn, hằn sâu hơn, gập ghềnh, ngoằn ngoèo,  dữ tợn hơn, cứ như thửa ruộng bậc thang Mương Khương sau mùa gặt. Tính tình hồn nhiên, dí dỏm tươi trẻ khi gặp được bạn đồng cảm chúng tôi. Ông khoe : Mới đi Hà Nội về, cái anh VTV1 mời làm cái phóng sự chân dung về nhà thơ Lão Phờ này... Được biết ông đang được hội đồng giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam đề cử dự giải thưởng Nhà nước về VH- NT đợt này.  Thì thôi, được chả được cũng chả sao cái mà mình để lại cho bạn yêu thơ được họ tiếp nhận mới là cái quý ... Tớ  mà được giải đợt này có tiền thưởng dành ít mua cái đàn nghiêm chỉnh cho thằng cháu đích tôn nó học nhạc còn đi du lịch quanh đất nước thăm anh em bạn bè mà bấy lâu nay yêu quý mình.  Một chuyến như thế cho sướng cái... . Một ý nghĩ giản đơn bình dị của nhà thơ, sự giản đơn đã làm nên tính cách, con người ông để tình yêu của bao bạn bè gần xa quý trọng. 

                  Chuyến đi Mường Khương này lại mở ra cho tôi bao điều mới lạ, mở ra bao nhiêu bạn mới thật là chuyến đi thú vị trong ngày tết độc lập.

                   Sau đây là một số hình ảnh tại Mường Khương Do thời tiết xấu nên mình không chụp được ảnh phong cảnh.

  

                                          Trong trẻo nụ cười Mường  Khương

                                        Biển mây

Những bông hoa núi rừng Mường Khương

Phong cảnh xã Lùng Vai nhìn từ trên cao, cảnh thì đẹp trời mù quá

            Hoạ sĩ Đỗ Chung đang tầm đá cảnh về làm tác phẩm Nghệ thuật sắp đặt ngoài trời

                    Nhiều vẻ nhiều dáng tại vườn đá cổ cách đây khoảng 400 triêu năm

            Gặp đoàn cán bộ trường VH-NT tỉnh đi tuyển sinh tai Mường Khương. Sao từ chối được. Lại gặp người bạn mới chủ nhà nhiệt tình mến khách. Vợ chồng chủ nhà anh Sửu  áo trắng lom khom , công tác tại toà án MK và Chi Mai ngồi bên phải công tác tại phòng thi hành án MK.Lão Nhà thơ Phở Sào mềm( Phơ Sảo Mìn) áo phông, Ca sĩ Đức Hạnh trưởng khoa thanh nhạc rất lẳng áo đỏ, Giảng viên nữThanh Mai khoa du lịch, giảng viên Hoạ sĩ Trần Lê khoa mỹ thuật.

  Nhà thơ đi đâu cũng phải có cây ống khói đi cùng, Nghe kể mà cười nổ bụng. Hôm VTV1 phỏng vấn, quay phim đang vào chương trình ghi hình thì nhà thơ bỏ đi mất tìm mãi hoá ra Nhà thơ cây ống khói đã nhả khói mãi tận ngoài quán cóc đầu đường, gặp bà bán nước vui chuyện đọc thơ và chém gió quên cả nhiệm vụ. Mãi sau mấy chú trợ lý trường quay mới tìm được mời bác về. Bỏ mẹ tớ quên thông cảm nhé..

     Công Thế  là mình đang đỡ Nhà thơ nếu có sỉn  không sợ ngã.

                                            Cận cảnh Lão Phờ

                                             Thanh Mai cận cảnh cũng xinh đấy

              Ngoài cùng bên trái là diễn viên múa Ba Lê Văn Vọng

                        Cận cảnh vợ chủ nhà  Mai Mai cán bộ phòng thi hành án Huyện

               Niềm hy vọng của Anh Sửu chị Mai . Rất thông minh, dí dỏm cháu đang tập thiền

                        Và doạ bố

        Chủ nhà Lê Sửu phụ hoạ cho "Lão Mìn" đọc thơ

                Lại làm dáng với nụ cười Mường Khương dễ thương

  Lão Phờ và cháu đích tôn Tài sản lớn nhất của "Cây Hai ngàn lá" vẫn xanh tươi nẩy lộc chắc đây là công dân thứ hai ngàn bao nhiêu của người Pa Dí.

                  Riêng cháu có năng khiếu âm nhạc rất nhậy

              Đỗ Chung đã ngấm Mường Khương đang ngủ dọc đường.

Bài này mình làm hôm đầu năm đã in trên Tạp chí PanXiPang nay nhân dịp này Pots lên .

Công Thế
Chạm vào Mường Khương

                                                                                     

Tôi kẻ hành khất thơ lang thang

Chạm vào em
                    ngỡ ngàng
Nồng nàn da thịt Mường Khương

Trập trùng đồi núi biên cương

Em nõn nà trong trắng hồn nhiên

Ngất ngây hương lúa hương men

Tôi lạc bước chốn thần tiên

Chạm vào em

Trong phập phồng hơi thở

            Trong váy xòe ngả nghiêng  

Trong kèn lá vấn vương

Đồi cao lũng thấp

Gọi mặt trời lên gọi cây nẩy lộc

Gọi ngực đồi mơn mởn non tơ

 Chạm vào em

 Tinh khôi mây núi Mường Khương

  Em một nắng hai sương

  Sáng gùi mây, chiều cõng núi

  Cho lúa đầy bồ cho ngô đầy gác 

  Cho ngọn lửa rực hồng trong bếp

  

 Tôi kẻ hành khất lang thang

 Chạm vào

 núi Cô Tiên xiêm y lộng lẫy

Chạm vào sững sờ ngẩn ngơ

                                  dòng suối hát khoả thân

Chạm vào cánh đồng mỡ màu
                            sinh sôi mùa vụ

Mơ màng...Mường Khương…/

                             C. T Ngày đầu năm Mão         

Cảm nhận về PGS tiến sĩ Nhà văn Văn Giá

                                                                           

    Công Thế

         

   Không phải ngẫu nhiên, nếu như không có cái dắt rủ của Mã Tiên Sinh ( Nhà văn Mã A Lềnh) một già làng của núi rừng Tây Bắc thì không có buổi gặp ấy. Vâng chỉ một lần được tiếp kiến rồi cụng ly tơi bời đến say mèn bên hồ nước mờ ảo khói sương của cái chiều chầm chậm sẩm tối mùa thu ấy. Và một lần thoảng qua ấy không đủ để biết  nhiều gì về Nhà văn, Nhà lý luận phê bình, vị Phó giáo sư Tiến sĩ Văn Giá. Nhưng cái chiều sâm sẩm tối  ấy vẫn đọng trong tôi  một chút gì đấy cũng mờ ảo, rất thi vị mà kính nể. Một cái bóng cao lớn nhưng hoà hợp đồng cảm, ngay cẩn mà dễ gần, rất đằm lắng…

Nhà văn, Văn Giá hiện đang là thầy giáo với chức Chủ nhiệm Khoa Sáng tác - Lý luận phê bình Văn học trường Đại học Văn hoá Hà Nội. Chuyến ngược Lào Cai lần này là do Trường chính trị tỉnh thỉnh giảng. Mã Tiên Sinh lúc gọi điện vẫn cái giọng điệu của già làng nhắt ngừng nhưng mà sâu, lặng “ Có bận thì cố mà đến nhá, hay lắm đấý! vui lắm đấy! Khắc đến, khắc biết mà…!”    Nếu như ông nói chiều nay gặp bạn ông có cả ông Văn Giá dưới Thủ Đô lên chơi thì có khi tôi ngại chả chắc dám đi, tính tôi nhiều khi nó thế, ái ngại hay chả thích gặp những người nhớn, người nổi tiếng, nhất là những quan chức, nó cứ như thế nào ý. Chỉ vì thấy mình không thích vậy thôi!  Mà có như vậy thì tôi lại có thiệt thòi chăng?

Tôi biết Ông theo kiểu Văn thì thanh bất kiến kỳ hình. Văn của ông tôi thường đọc chủ yếu các bài tiểu luận, phê bình trên các báo, các sách và ở đâu đó. Tên của ông cũng nghe nhiều và trong tôi hình dung ông Văn Giá một người cao lớn oai nghiêm, một ông già nghiêm cẩn, chỉn chu lắm lắm.. Cao nhớn lừng lẫy thì đương nhiên rồi. Trái những gì mình hình dung, hôm nay gặp, một Văn Giá trẻ trung, có thể nói còn bảnh trai là khác. Quần jean, áo phông, mái tóc xoăn xoăn, loà xoà bồng bềnh trong gió, khuôn mặt đầy thiện cảm, nước da nâu, đặc biệt ánh mắt rất hiền. Nhìn anh tôi liên tưởng đến một chàng trai phong trần trên thảo nguyên ở xứ sở Đam San nơi có dòng Sê San hùng vĩ. có gì đấy rất phóng khoáng dễ gần. Mà thật, sau lời giới thiệu của Mã Tiên Sinh, sau cái bắt tay xã giao.
Lúc Nhà văn họ Mã đi ra ngoài điện thoại, Trong cái chòi rìa bờ ao ấy còn lại tôi và Văn Giá, trong lúc tôi chưa biết từ đâu thì anh chủ động gợi. Loanh quanh hỏi han cuộc sống, gia đình công ăn việc làm, rồi vẫn xoay quanh chuyện viết lách. Cái chuyện viết lách của tôi chỉ do cái thú, thích khẳng định mình xem đến đâu chứ nó chửa ra cái gỉ cái gì cả.  Mà lại bàn luận chuyện chữ nghĩa với một vị Phó giáo sư Tiến sĩ văn học là bậc thầy dạy nghề viết thì thật là… Nhưng không anh rất mở, mở đến vô cùng đã làm cái rào ái gại của tôi bay biến. Anh đồng cảm với những truân chuyên nghiệp viết, chia sẻ những trăn trở. Văn Giá bảo chúng ta là bạn viết với nhau,  người trước người sau, người mạnh cái này người hay cái khác miễn là mình phải tận tâm đi đến tận cùng với cái đam mê của minh… Rồi động viên tôi đợt tới gửi tác phẩm về, đại ý là phải mạnh bạo, bức phá vượt ra cái sông cái biển, phải quyết tâm mặc dù đó là công việc rất nhọc nhằn. Bỗng chốc cái sự ý nhị ban đầu nó được san phẳng, cái chất nghệ sĩ nó vậy thì phải, chỉ chốc lát đã thành thân thiện cứ như chơi với nhau từ thủa nào.  Chiều muộn chập choạng, sương thu bảng lảng  mặt hồ huyễn hoặc, thêm dư vị của sự chân tình, rất thật.

Trong cuộc rượu anh rất nhiệt tình nhập theo cái phong cách văn hoá rượu Lào Cai. Ly chung, ly riêng, ly của chúng ta cứ ào ào thống thiết, mỗi ly cạn lại sờ tay nắm chặt, gật gật. Trong cảnh này tôi tại nhớ câu thơ của Nhà văn họ Đoàn  “Rượu rót bát tràn bát/ Mắt rót tràn trong mắt/ Tình say đến ngu ngơ…” Cái tình đến với nhau từ tự nhiên, tự phát, tự trong sự đồng điệu, đồng cảm mà rên riết với nhau, có muốn cũng chả được. Song tôi vẫn cảm nhận trong ánh mắt nâu rất hiền ấy vẫn toát lên những vầng sáng không đọc thành tên. Ánh mắt ấy biết soi rọi, săn chụp những trăn trở của nhân tình thế thái trong vòng xoáy bồn bộn của cuộc sống thời hiện đại, thời kinh tế thị trường, những hối hả, bươn bả của kiếp mưu sinh.  Những thủ đoạn, những manh nha, tha hoá lấn lướt lộn sòng, những mưu ma chước quỷ...Chẳng cái gì "ra tấm ra món". Anh lặng lẽ xâu lượm thành chuỗi, để rồi cũng lặng lẽ đẻ ra cuốn" Một ngày nát vun". Nghe cái tên cũng đã thấy kinh, gồm 13 truyện ngắn NXB Hội Nhà văn năm 2009. Cần mẫn tâm tu theo chuyên ngành chọn. chỉ cần loát lên cái chuyên luận sắc sảo, uyên thâm" Vũ Bằng - Bên trời thương nhớ"  Và nhiều các tiểu luận, phê bình chân dung khác đã khẳng định một Tiến sĩ, nhà Lý luận - Phê bình Văn học sắc sảo đương đại Việt Nam.      
Từ Mã Tiên Sinh, đến Phó giáo sư tiến sĩ Văn Giá, đến Trưởng ban tuyên giáo tỉnh uỷ Cao Đức Hải, và nữ Hoạ sĩ trẻ Lệ Hoa cùng vài người bạn nữa không phân biệt cao thấp, sang hèn vui hết mình,vô tư trò chuyện. Thật là một buổi giao hữu anh em chí tình, chí nghĩa.Tôi cứ hùi hụi tiếc không mang cái chớp hình để ghi vài kiểu làm kỷ niệm. Mà có mang chắc cũng chẳng thể bấm nổi, không khéo có mon men lúi húi có khi lại rớt xuống hồ chứ chả bỡn.

Gặp Văn Giá có một lần ấy mặc dù chẳng hiểu mấy về anh, nhưng với những gì biết và cảm nhận của mình thì Văn Giá là người đa tài, nồng hậu, mến phục, tiếc không ở gần Văn Giá. Khi tôi đang viết những dòng này thì điện thoại tít rung, tin nhắn, mở đọc thì ra Văn Giá chào tạm biệt Lào Cai. Tôi thấy áy láy vì mình quá vô tư đến đáng trách, càng nghĩ càng cảm phục anh một người bạn đáng kính, ở anh toả ra một tâm hồn sáng.

    

                                                               26/8/2011

                                                                   C.T

   

     Nói về Nhà văn Văn Giá tôi xin đăng kèm bài này bên phongdiep.net

---

Văn Giá - như tôi biết

Văn Giá thâm trầm mà nồng hậu, chí tình mà nghiêm ngắn trong văn, trong đời

(Toquoc)- Nói đến cây bút lý luận - phê bình văn học Văn Giá là nói đến một người Văn luôn chuyên chú của những ân tình chữ nghĩa. Đấy là những đằm thắm, trầm bổng trong đời sống và đời viết, những số phận - hồn cốt của trang người, trang văn.

Không ngờ sang năm 1999 tôi lại được làm học trò thực thụ của Thầy. Trong tôi lâng lâng một tình cảm thân thiết, vui mừng và ấm áp. Thế là từ nay tôi được “làm thân” với một nhà nghiên cứu phê bình văn học đang sung sức và nổi tiếng.

Nhà văn - nhà giáo Văn Giá (ảnh Khánh Thư)

Đến năm 1998, tôi đọc và biết tiến sỹ Văn Giá qua sách - báo và một vài gặp gỡ thảng hoặc nào đấy.

Làm học trò tại chức, lại là tại chức báo chí, chúng tôi tự hào và ngang ngang lắm. Với lũ chúng tôi (đã và đang làm báo) thì việc được đi học, đã thấy mình trưởng thành và oai lắm rồi. Có lẽ thế mà dạo ấy, nhiều học viên ra dáng “bảnh choẹ” ăn nói xưng xưng. Đôi người còn tán chuyện như kiểu đồng nghiệp với thầy cô lúc ngoài giờ. Cũng có thầy cô vui vẻ tiếp nhận. Có thầy nghiêm mặt “đồng nghiệp gì với các anh”, làm học trò tá hỏa. Riêng tôi tất nhiên là không dám lơ mơ rồi, vào giờ học thì ngồi ngay ngắn… để làm thơ. Đến giờ ra chơi, tôi tránh va chạm chỗ đông người. Cứ thế, qua nhiều môn học tôi ít gặp gỡ được các thầy cô. Tới một ngày, tiến sỹ Văn Giá xuất hiện. Vào giờ ra chơi tôi đến chào thầy. Văn Giá hơi bất ngờ và rất vui vì trong lớp học của mấy tỉnh phía Bắc này lại có đến hai “ông nhà thơ” cơ đấy (tôi và Đinh Công Thuỷ - ở Tuyên Quang). Sau hàn huyên trò chuyện, Văn Giá đề nghị (đại ý): thôi, đều là bạn viết với nhau, người mạnh cái này, người mạnh cái khác, chúng ta là anh em cả. Hoá ra mình được trao đổi một phần kiến thức với các bạn… chúng mình gọi nhau là anh em nhé, đừng gọi thầy.

Tất nhiên, sau đấy “thầy nói thầy nghe”, tôi và Thuỷ nhất nhất gọi thầy. Còn Văn Giá thì luôn xưng anh, xưng bác, gọi chúng tôi là các chú, các ông em. Do sắp xếp của Phân Viện, thầy Văn Giá đã dạy chúng tôi hai môn: Cơ sở văn hoá Việt Nam và Lý luận văn học. Với thời gian học như thế, tình cảm giữa chúng tôi đã được gắn kết. Từ độ ấy đến tận hôm nay, Văn Giá vẫn luôn hồn hậu, cởi mở, chí tình quan tâm săn sóc rất nhiều tới chúng tôi. Hoặc gặp mặt ở đâu đó, hoặc qua alô, Văn Giá thường nhắc hỏi tới chúng tôi sáng tác ra sao, gia đình thế nào… Thỉnh thoảng anh lại chuyển cho chúng tôi những bản thảo bài vở “nếu thích thì đọc vui”. Hoặc có những cuốn sách nào đấy đáng đọc, anh hỏi đọc chưa, nếu chưa có anh lại gửi cho. Văn Giá hay nhắc chúng tôi: có bài này, bài kia ở chỗ nọ chỗ kia đấy, đọc chưa… Và đôi khi cao hứng, anh còn thay mặt tác giả gửi cả cho tôi những bài viết mới của bạn bè mà anh tâm đắc. Những bài viết luôn có độ sáng, sắc - nặng - uyên thâm về ngôn ngữ, về vấn đề, về nghệ thuật văn chương và sự thấu đáo nhân tình thế thái. Tôi lấy làm tự hào, cảm động và biết ơn người thầy - người bạn với nết đẹp “hay cho bài” của Văn Giá. (Về nết đẹp cho sách và bài vở này, tôi còn phải nhắc nhớ và biết ơn tới các anh Dương Kiều Minh, Nguyễn Hoà, Bùi Văn Trọng Cường... nữa).

Tôi biết, Văn Giá từ tin yêu, chia sẻ đến đồng cảm (nhất là trong sáng tác) nên anh quý mến tôi và những bạn Văn trẻ khác. Thi thoảng Văn Giá thường “lặng lẽ” đón xe ca một mình lên chơi gia đình tôi, cả từ lúc nhà tôi còn ở phố đến khi chuyển về làng. Mấy năm nay, gia đình tôi chuyển cư về một làng đồi gần bên chân núi Đền Hùng. Văn Giá thường “chạy trốn” áp lực công việc bằng cách lên tôi chơi. Những chuyến đi như thế (hoặc đến với một số bạn bè khác) ngoài những định kỳ về nhà thăm bố mẹ ở quê Bắc Giang, là một tính cách đặc biệt. Anh hay thổ lộ: Các ông ở địa phương (như Đỉnh) mà vẫn sáng tác được, không bị lạc hậu, lại có giọng riêng,  ngoài một số yếu tố thông thường nhà nghề, còn có yếu tố nữa là các ông biết “chơi” khá gắn bó với Hà Nội và những trung tâm văn hoá lớn. Còn mình, ở Hà Nội thì lại rất thèm và phải cố gắng có những chuyến đi về với bạn tâm giao ở những miền quê.

Nhớ dạo tháng 9 - mùa thu 2006, tôi đi dự Trại sáng tác văn học do Liên Hiệp các Hội VHNT Việt Nam mở tại Đại Lải. Dù bận rộn mải mê với cuộc sống đời thường, dịp ấy tôi đã đăng ký với Hội văn nghệ tỉnh để được đi “đầu tư cho sáng tạo” lấy ít ngày. Về Đại Lải được 2 ngày, tôi liền nhớ đến Văn Giá. Tôi alô cho anh rằng tôi đang chờ anh ở Đại Lải đây. Thế là điện tối hôm trước, gần trưa hôm sau đã thấy một ô tô con lừ lừ tiến vào sân Nhà sáng tác. Tôi cùng bạn Phạm Minh Hoàng (Chánh văn phòng Hội Hưng Yên) ra đón. Người xuống xe đầu tiên là tiến sỹ Chu Văn Sơn. Anh vừa bước xuống xe vừa mỉm cười nói to và chỉ vào trong xe: Văn Giá đã điều động lên đây gặp Đỉnh cả một sê-ri tiến sỹ nhé. Xuống xe, Văn Giá giới thiệu nhân vật mới: Đây là bạn Trung Anh - Tiến sỹ Xã hội học của Học viện Nguyễn Ái Quốc, hôm nay kiêm lái xe cho đoàn. Sau bữa cơm trưa thân mật tại nhà ăn của Nhà sáng tác, chúng tôi có cả buổi chiều thanh khiết bên mép hồ Đại Lải. Chiều ấy, tôi được ngạc nhiên về các ông thầy - những người bạn lớn của mình.

Chu Văn Sơn ôm từ xe ô tô ra một cây đàn ghi-ta thật điệu nghệ. Hoá ra cả Văn Giá, cả Chu Văn Sơn, cả Trung Anh còn đều là các nhà thơ, nhạc sỹ, ca sỹ… vừa ôm đàn vừa hát thật huyền hoặc. Bên màu nước hồ ngời ngợi xanh non, dưới tán xoà u tĩnh của rặng thông khẽ rì rầm trong gió và trong âm nhạc xao động nồng nàn… thốt nhiên 5 chúng tôi như không phải của ngày tháng ấy. Nhìn ngắm Văn Giá đàn và hát, tôi chợt nghe lòng mình bâng khuâng thanh nhẹ: nhà khoa học, nhà giáo Văn Giá nghiêm ngắn lúc nào, giờ lại đã đằm thắm hồn hậu trong veo như lúc này đây. Cung bậc và “thanh điệu” tâm hồn con người khi đã thuộc về văn chương, dành cho văn chương tất cả… là cao trọng và tha thiết với cuộc sống biết nhường nào (Từ ấn tượng này, tôi chợt nhớ tới nhà văn trẻ Phạm Duy Nghĩa. Tôi không nhớ nổi đã mấy lần và ở đâu đã cùng hát karaoke với Phạm Duy Nghĩa. Nhưng tôi nhớ rõ là giọng hát của Nghĩa rất ám ảnh tôi. Văn chương của Nghĩa thật hồn cốt, trang nhã và ma mị, còn giọng hát của Nghĩa cũng lại thảng thốt - da diết đến nghẹn ngào, như nức nở trước đời sống vậy?...).

Nói đến cây bút lý luận - phê bình văn học Văn Giá là nói đến một người Văn luôn chuyên chú của những ân tình chữ nghĩa. Đấy là những đằm thắm, trầm bổng trong đời sống và đời viết, những số phận - hồn cốt của trang người, trang văn. Có thể trân trọng nhắc lại ở đây một tình cảm quý trọng, một phong cách phê bình văn học nghiêm cẩn của tiến sỹ Văn Giá khi anh dày công (và kiên định trong khoa học) theo đuổi tới thành công chuyên luận Vũ Bằng - Bên trời thương nhớ. Quãng năm 1995-2000, tiến sỹ Văn Giá đã dành nhiều tâm sức sưu tầm tuyển chọn, thẩm bình các tác phẩm của nhà văn Vũ Bằng. Với quá trình nghiên cứu (qua một loạt bài báo và tiểu luận sắc sảo, thấu tình - đạt lý) tác giả Văn Giá khẳng định thành tựu nghệ thuật quan trọng của Vũ Bằng đã đóng góp thêm các giá trị chuẩn mực vào nền văn chương nghệ thuật Việt Nam đương đại. Từ những thành tựu nghệ thuật và các giá trị nhân văn ấy, con người công dân, con người Vũ Bằng đã tự chứng tỏ mình thực sự là một công dân yêu nước nồng nàn trong sáng, một nhà văn Việt Nam thâm hậu, chân chính.

Năm 2006, tiến sỹ Văn Giá được Nhà nước phong học hàm Phó Giáo sư. Sau dịp ấy, anh được điều chuyển về phụ trách Khoa Sáng tác và Lý luận- Phê bình Văn học của trường Đại học Văn hoá Hà Nội. Từ đây, một thời kỳ mới cùng những nỗ lực nghiên cứu và sáng tác mới của Văn Giá đã mở ra. Những tựa sách đã nhiều thêm, những trang viết đã đầy lên, những dự định mới cho văn học - văn chương âm ỉ bùng phát. Tất cả những thôi thúc đó không làm bản tính và phong cách nhà giáo, nhà văn, người bạn Văn Giá đổi khác. Ở những cuộc bàn thảo văn chương - văn học quan thiết, ở những giao lưu đầm ấm, ở những nghi lễ thân gần đây đó… Văn Giá luôn tham dự ân tình và trách nhiệm. Với tư cách là một tác giả nghiên cứu và sáng tác - anh luôn coi mình là (phải) hữu ích trong mọi vận động của đời sống văn chương - văn học nước nhà. 

Kim Ngọc Đại

Nhà văn Văn Giá (bút danh Chung Sơn) Tên thật: Ngô Văn Giá Sinh ngày 07/5/1959. Quê quán Bắc Giang, hiện thường trú tại Hà Nội. Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam năm 2006 Sau khi tốt nghiệp Đại học Sư phạm Hà Nội, Văn Giá về giảng dạy tại khoa Báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, sau chuyển về làm Chủ nhiệm Khoa Sáng tác và Lý luận- Phê bình Văn học của trường Đại học Văn hoá Hà Nội. Trong số những tác phẩm của Văn Giá, đáng chú ý có 'Vũ Bằng, bên trời thương nhớ' (chuyên luận), 'Một khoảng trời văn học', 'Đời sống và Đời viết', 'Viết cùng bạn viết' (tiểu luận, phê bình, chân dung) và sắp tới anh sẽ xuất bản một tập truyện ngắn.

Nguồn: Tổ quốc 

 

Nhà văn Mã A Lềnh và bức ảnh Hồ Tĩnh Tâm

Hôm nay lang thang thế nào lại gặp một tấm ảnh mà Nhà văn Mã Tiên Sinh chụp tặng Hồ Tĩnh Tâm và câu chuyện về Ông thấy hay hay pots lên đây hầu ban đọc.

về tấm ảnh nhà văn Mã A Lềnh chụp tặng Hồ Tĩnh Tâm tại Hà Nội

hotinhtam | 31 July, 2010 10:42

Đây là tấm ảnh nhà văn Mã A Lềnh chụp tặng Dzu lúc 2h00 Am

VỀ MỘT TẤM ẢNH CỦA DZU DO NHÀ VĂN MÃ A LỀNH CHỤP TẶNG

Năm 2000, Dzu ra Hà Nội dự Trại sáng tác, tổ chức tại Trường Phụ nữ Trung ương. Do đã quen viết bằng máy đánh chữ từ năm 1980, nên không có máy đánh chữ, Dzu không thể nào tư duy được. Hiệu trưởng nhà trường là một chị tuổi cũng tầm tầm với Dzu, hiểu và thông cảm điều này, nên đã nói với anh trưởng phòng hành chánh, ráng tìm cho Dzu mượn cái máy đánh chữ. Rất may là Dzu  đã kịp làm quen, và nhậu với anh này tới mấy trận, nên anh ta rất nhiệt tình- thậm chí còn bỏ ra hẳn một ngày, chở Dzu đi tìm người quen ở Quận Hai Bà Trưng; vậy nhưng cũng phải bốn ngày sau, Dzu mới có được cái máy đánh chữ trong tay. Đó là một cái máy mới tinh, vì anh trưởng phòng quý Dzu nên cho mua, chứ nhà trường đã bỏ sạch máy đánh chữ, chuyển sang xài máy vi tính từ mấy năm nay. Chính chị hiệu trưởng đã nói sẵn sàng cho  Dzu mượn máy vi tính, nhưng lúc đó rất nhiều người chưa biết sủ dụng, Dzu sợ mượn về phòng, lỡ có ai tò mò làm hư hỏng thì sẽ rất phiền, bởi giá máy vi tính lúc đó rất đắt- như cái máy hiệu Compaq của Dzu, Dzu phải bấm bụng mua với giá 800USD.
Có cái máy trong tay, Dzu bắt đầu thức gõ bàn phím thâu đêm suốt sáng. Cũng may, phòng Dzu có hai người, nhưng một nhà văn quê Phú Thọ lại “lặn” suốt cả đợt sáng tác, tiền bạc của Trại cấp hàng tuần, anh ta nhờ Dzu lãnh giùm, bởi vậy Dzu cứ việc tha hồ chong đèn mà gõ lạch cạch cả đêm. Lại còn mặc sức mở nhạc, để vừa viết vừa nghe tiếng người cho đỡ trống vắng. Đây là cái tật của Dzu. Chuyên viết về đêm, và vừa viết vừa nghe nhạc, để ấm lòng thế thôi- chứ Dzu nào có nghe gì.
Một đêm, vào lối hai giờ sáng, Dzu đang ngồi gõ truyện ngắn “Hun hút suối Giàng”, thì nhà văn Mã A Lềnh xuất hiện.
-       Cha chả, nhà ngươi quả là giỏi thức như cò như vạc.
Lúc đó Mã A Lềnh đánh trần trùng trục, chỉ nói xong câu ấy rồi bỏ đi. Dzu cũng đang mãi trôi trong mạch chảy của truyện, nên không ừ hử gì, mà chỉ chúi mũi vào gõ cho  xong. Thế nhưng chưa tàn điều thuốc, họ Mã đã trở lại. Lần này thì gõ cửa cạch cạch cạch bà tiếng đàng hoàng.
-       Ta chào nhà ngươi!
Ôi trời! Họ Mã vẫn quần đùi, nhưng diện cái áo thổ cẩm màu chàm, ngang lưng thắt một sợi dây rừng, vặn xoắn lại rất đẹp, dùng đeo con dao găm, đựng trong cái vỏ gỗ. Tay phải họ Mã cầm một cái chai, bên trong đựng đầy măng le ngâm chua, với ớt cứt chuột . Tay trái cầm một chai rượu. Ngực đeo tòn ten cái máy ảnh rất xịn.
-       Uống với ta vài tợp San Nùn nhé!
Tôi lật đật đứng dậy, cúi đầu chào nhà văn người H^’mông họ Mã.
-       Khoan, nhà ngươi cứ ngồi đấy, ta xin tấm hình kỉ niệm.
Ánh đèn flade chỉ lóe lên có một lần. Còn sau đó, họ Mã với Dzu cùng nhau tu rượu trong chai. Cứ mỗi lần tu, lại dung cái móc sắt, móc từ trong chai ra một miếng măng xắt tròn, một trái ớt cứt chuột để ăn; ăn xong thì chiêu một chút nước măng chua, có mùi thum thủm, nhưng rất ngon.
Cuối đợt sáng tác, nhà văn họ Mã trao cho Dzu tấm hình duy nhất ấy.
DZU- HTT